Oceaanverdrag van kracht, moet 30 procent van de zee beschermen
vandaag, 06:28
Een wereldwijd verdrag om oceanen te beschermen en schade aan het zeeleven te herstellen, treedt vandaag in werking. Bedreigingen voor het oceaanleven zijn bijvoorbeeld overbevissing, diepzeemijnbouw en klimaatverandering. Volgens het verdrag moet 30 procent van de zee in 2030 beschermd zijn.
Het verdrag maakt de weg vrij om gebieden in internationale wateren aan te wijzen als beschermde zee-reservaten. Het gaat om de zogeheten 'volle zee', die buiten de bevoegdheid van individuele landen ligt. In totaal gaat het om zo'n twee derde van de oceanen.
Dit zijn die internationale wateren:
Kaart met in donkerblauw de internationale wateren
"Dat verdrag is hoognodig", zegt Han Dolman, directeur van het Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee (NIOZ). "Veel mensen kennen de zee alleen tot aan hun knieën, van op vakantie. Maar de zeeën en oceanen zijn belangrijk voor onze voedselvoorziening en ze nemen ongeveer een kwart van alle uitstoot van het broeikasgas CO2 op."
Tien jaar onderhandelen
Bijna drie jaar geleden sloten landen een verdrag voor de bescherming van oceanen dat door velen als historisch is bestempeld. Over het verdrag was twintig jaar onderhandeld. Dat het nu pas in werking treedt, komt doordat landen het verdrag eerst nog moesten ratificeren. In september was Marokko het zestigste land dat het verdrag ratificeerde, waardoor het nu in werking treedt. Inmiddels hebben 83 landen het verdrag geratificeerd, maar Nederland nog niet.
"De oceanen produceren ook zuurstof die wij inademen", voegt Sabine Gollner van het NIOZ toe. "In de oceanen en zeeën leven naar schatting 1 tot 10 miljoen verschillende soorten, die samen als een soort kaartenhuis al die functies vervullen. Als te veel soorten verdwijnen, dan stort het kaartenhuis in."
Het doel om 30 procent van de zee te beschermen, is nog een eind weg: naar schatting is op dit moment circa 8 procent beschermd. Het leeuwendeel daarvan is dichtbij het land en maar een kleine deel op volle zee. Juist daar moet dit verdrag bescherming makkelijker maken. Volgens VN-secretaris-generaal António Guterres bevat het verdrag bindende regels voor het beschermen en duurzaam gebruiken van de biodiversiteit in oceanen.
Nu het verdrag in werking treedt, moet er binnen een jaar een top komen.
Klaudija Cremers, oceaanonderzoeker
Vandaag komen er niet direct beschermde gebieden bij. Het verdrag is vooral een handleiding die het proces daarnaartoe vastlegt. "Zo'n raamwerk dat door landen over de hele wereld wordt onderschreven, bestond nog niet", zegt Klaudija Cremers, die bij de Franse denktank IDDRI onderzoekt hoe het verdrag in praktijk kan worden gebracht.
"Nu het verdrag in werking treedt, moet er binnen een jaar een top komen, net zoals er VN-klimaattoppen zijn", zegt Cremers. "Op die toppen kunnen landen voorstellen doen om gebieden te beschermen, en wordt daarover gestemd. Chili en landen in West-Afrika bijvoorbeeld zijn nu bezig met voorstellen voor beschermde gebieden."
Expedities
Toch verandert er ook vandaag direct iets, zegt Cremers. "Het verdrag op zichzelf creëert al verplichtingen. Landen die het verdrag geratificeerd hebben, moeten bijvoorbeeld verslag doen van wetenschappelijke expedities op volle zee en hun opbrengsten, en zo zijn er meer verplichtingen."
Cremers vindt het positief dat ook landen als China, Brazilië en Japan het verdrag onlangs ratificeerden. "Dat zijn grote mogendheden op zee. China heeft bijvoorbeeld de grootste visserijvloot die in internationale wateren actief is." Dat de VS niet heeft geratificeerd, werd volgens haar al verwacht. "Veel landen vinden het niet zo erg dat de Amerikanen niet bij voorbereidende vergaderingen zijn, omdat ze discussies nu ook niet kunnen saboteren."
NOSop3 maakte vorig jaar deze explainer over oceanen:
